[[[separator]]]
Postępujący, rozprzestrzeniający się strukturalny kryzys kapitalizmu przeradza się w ogólnoświatowy kryzys cywilizacyjny. Brak współczesnych szeroko zakrojonych społeczno-gospodarczych syntez na miarę marksowskiej czy keynesowskiej, zanik w zasadzie skierowanych do szerszego odbioru wypowiedzi badaczy procesów i struktur społeczno-gospodarczych na temat schorzeń rzeczywistości otwierają pole dla różnej miary głosów eksperckich skupiających się w znacznym stopniu na zależnościach typu „bodziec–reakcja”. Oceny tego typu są bezradne wobec głębszych przyczyn ogólnoświatowego kryzysu, w tym słabnięcia postępowych sił demokratycznych. Towarzyszy temu coraz wyraźniejszy – nie wiadomo, na jak długo wstrzymany w Polsce, lecz zostawiający, jak się wydaje, ślady w metodyce NSP 2021 dotyczącej sytuacji mieszkaniowej – proces polityczny trafnie nazwany „powrotem dyktatur”. Powrót ten objawia się powstawaniem populistycznych systemów politycznych łączących elementy demokracji i autorytaryzmu lub w formie zawoalowanych dyktatur pozwalających na pewien stopień pluralizmu i zachowujących niektóre mechanizmy kontrolowania władzy.
Współczesny system kapitalistyczny oparty na założeniu wolności rynkowej i innych formach liberalizmu wytwarza w ten sposób swoje populistyczne zaprzeczenie. Kreuje bowiem potrzeby wykraczające niekiedy znacznie poza szeroko rozumiane godne zamieszkiwanie, które są w tym systemie niemożliwe do zaspokojenia. Ogólną historyczną analogią jest tu wyzwolenie przez dziki pierwotny kapitalizm myśli komunistycznej i socjalistycznej, która nie przeszła próby praktyki, i w formie centralistycznych systemów społeczno-gospodarczych okresami przyjmowała postać jawnych zbrodniczych dyktatur. Kryzys z lat 2007–2009, będący w dużym stopniu potwierdzeniem tych globalnych zależności, wynikał ze spektrum różnie działających przesłanek, poczynając od filozoficznych, złączonych jednak głównie z fazą neoliberalnego kapitalizmu. Bezpośrednią przyczyną tego kryzysu, związanego z promowaniem własności mieszkań i domów jednorodzinnych, było nadużywanie kredytów hipotecznych zwiększających ich ceny; nabywano je bowiem kolejnymi kredytami łatwymi nawet dla niemających zdolności kredytowej. Proceder ten wzmógł proces zaburzania standardów rozwoju przestrzeni zamieszkanej, czyli przede wszystkim właściwych relacji rozmieszczenia nieruchomości mieszkaniowych w stosunku do innych elementów infrastruktury osadniczej. Kryzys ten, zwany w płytkiej wykładni finansowym, był bezpośrednim przejawem ówczesnych kumulujących się sprzeczności globalnego kapitalizmu. Wywołuje do dziś długofalowe piętrzące się skutki społeczne, w tym mieszkaniowe, będące następstwem niepowodzeń gospodarczych traktowanych w owych latach jedynie jako krótkookresowe, ostatnio nazywanych eufemistycznie megaszokami ekonomicznymi. Strukturalny kryzys kapitalizmu, spotęgowany latami 2007–2009, z drugiej strony postęp technologiczny i decentralizacja wymagają przewartościowania polityki mieszkaniowej, a także nierozpatrywanej w przedkładanym opracowaniu polityki osadniczej. Począwszy od kryzysu z lat 2007–2009, kryzys cywilizacyjny przekształca bowiem kwestię mieszkaniową w znacznie bardziej złożoną kwestię zamieszkiwania, ogniskującą się w dwóch zagadnieniach. Pierwszym są pożądane standardy i funkcjonalno-przestrzenne relacje lokalizacji mieszkań i innych elementów infrastruktury osadniczej konstytuującej przestrzeń zamieszkaną, stanowiące podstawę zakorzenienia zamieszkiwania oddziałującego stabilizująco na procesy osiedleńcze. Zagadnienie drugie sprowadza się do odpowiednich zależności między rozmieszczeniem infrastruktury osadniczej oraz miejsc zhumanizowanej pracy godnej człowieka, ugruntowującej jego zakorzenienie w przestrzeni zamieszkiwania w imię zasad promieszkaniowego i proosadniczego trwałego rozwoju.
(fragment wstępu)
[[[separator]]]
ROZDZIAŁ 1
BADANIA SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W POLSCE I ICH EWOLUCJA – WPROWADZENIE
1.1. Uzasadnienie, cel oraz sposób ujęcia pracy
1.2. Sytuacja mieszkaniowa w Polsce w monografiach i opracowaniach studialnych – strukturalne oceny sprzed NSP 2021
1.3. Elementy sytuacji mieszkaniowej w Polsce w publikacjach po NSP 2011
1.4. Sytuacja mieszkaniowa w Polsce w latach 2011–2023 – założenia, zakres i źródła badań
1.5. Układ pracy
ROZDZIAŁ 2
SPOŁECZNO-GOSPODARCZE UWARUNKOWANIA SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W POLSCE W LATACH 2011–2023
2.1. Polityka mieszkaniowa – założenia, cechy i słabości
2.2. Wyznaczniki urbanizacji i demograficznych potrzeb mieszkaniowych
2.2.1. Liczba ludności – znaczenie miast i ilustracja kwestii migracji
2.2.2. Wiek ludności – wyznaczniki starzenia się społeczeństwa
2.2.3. Liczba i struktura gospodarstw domowych i rodzin – niewiadome i ich znaczenie
2.3. Mieszkalnictwo w makroproporcjach społeczno-gospodarczych
2.3.1. Sfera i gospodarka mieszkaniowa w wydatkach budżetowych
2.3.2. Rozmiary oraz proporcje inwestycji i mieszkaniowego majątku trwałego
ROZDZIAŁ 3
ZASÓB MIESZKANIOWY – JEGO CECHY I ZMIANY W LATACH 2011–2021
3.1. Budynki zamieszkane – wiek, forma zabudowy, własność i wyposażenie
3.2. Zasób mieszkaniowy oraz jego własność, wiek, wielkość lokali i wyposażenie
3.2.1. Podstawowe zmiany w zasobie – liczby i wątpliwości
3.2.2. Formy i podmioty własności mieszkań
3.2.3. Wiek mieszkań
3.2.4. Wielkość mieszkań
3.2.5. Wyposażenie mieszkań w instalacje techniczno-sanitarne
3.3. Substandardowy zasób mieszkaniowy
3.3.1. Skala i kategorie substandardu zasobu mieszkaniowego – podstawowe zmiany i wątpliwości
3.3.2. Substandard według form i podmiotów własności mieszkań
3.4. Własność oraz standard zasobu mieszkaniowego niezamieszkanego
3.4.1. Mieszkania niezamieszkane – rozmiary oraz wiek
3.4.2. Mieszkania niezamieszkane – własność i powierzchnia użytkowa
3.4.3. Mieszkania niezamieszkane – własność i wyposażenie w instalacje techniczno-sanitarne
ROZDZIAŁ 4
WARUNKI MIESZKANIOWE LUDNOŚCI ORAZ GOSPODARSTW DOMOWYCH – ZMIANY W LATACH 2011–2021
4.1. Nasycenie w mieszkania i kwestia samodzielności zamieszkiwania
4.2. Zaludnienie mieszkań – liczby i ich wiarygodność
4.3. Warunki mieszkaniowe gospodarstw domowych według grup społeczno-ekonomicznych
4.4. Liczba i proporcje ludności doznającej substandardu i biedy mieszkaniowej
ROZDZIAŁ 5
ELEMENTY SYTUACJI MIESZKANIOWEJ GOSPODARSTW DOMOWYCH Z OSOBAMI Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI ORAZ SENIORAMI W LATACH 2011–2022
5.1. Ludność z niepełnosprawnościami oraz jej gospodarstwa i mieszkania
5.2. Ludność starsza wiekiem oraz jej gospodarstwa i mieszkania
5.3. Elementy sytuacji mieszkaniowej gospodarstw domowych osób starszych
ROZDZIAŁ 6
SYTUACJA MIESZKANIOWA W SEKTORZE PUBLICZNYM – ZMIANY ORAZ ZRÓŻNICOWANIE W LATACH 2011–2021
6.1. Sytuacja mieszkaniowa w spółdzielczości – znaczenie sektora publicznego
6.2. Sektor publiczny na tle Polski ogółem i własności osób fizycznych
6.3. Zróżnicowanie sytuacji mieszkaniowej w sektorze publicznym
ROZDZIAŁ 7
WYZNACZNIKI ZAAWANSOWANIA URBANIZACJI I CECHY SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W UNII EUROPEJSKIEJ W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU – MIEJSCE POLSKI
7.1. Proporcje ludności miejskiej, starszej wiekiem i gospodarstw domowych
7.2. Jakość i struktura zasobu mieszkaniowego
7.3. Warunki mieszkaniowe ludności
ROZDZIAŁ 8
MIESZKANIOWO-OSADNICZE DYSFUNKCJE KAPITALIZMU W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU – GENEZA, PRZEJAWY ORAZ SZANSE PRZECIWDZIAŁAŃ
8.1. Mieszkaniowo-osadnicze dysfunkcje kapitalizmu – źródła i przejawy
8.1.1. Kryzys zamieszkiwania w kontekście migracji osiedleńczych
8.1.2. Współczesne migracje osiedleńcze a niewiadome i perspektywy pracy
8.1.3. Kwestia mieszkaniowo-osadnicza oraz wartość pracy podczas pandemii COVID-19
8.1.4. Mieszkania, pozostała infrastruktura osadnicza oraz praca wobec ukraińskiego kryzysu uchodźczego w Polsce
8.2. Mieszkaniowo-osadnicze dysfunkcje kapitalizmu – szanse przeciwdziałań
8.2.1. Rynek, mieszkania i zamieszkiwanie wobec prawa do miasta i jego przyszłości
8.2.2. Nowy Europejski Bauhaus szansą procesów mieszkaniowo-osadniczych i zamieszkiwania
8.2.3. Wyzwania architektury mieszkaniowo-osadniczej w aspekcie trwałego rozwoju
ROZDZIAŁ 9
SYTUACJA MIESZKANIOWA W POLSCE LAT 2011–2023 W ŚWIECIE KRYZYSU ZAMIESZKIWANIA – PODSUMOWANIE I WNIOSKI
9.1. Społeczno-gospodarcze uwarunkowania sytuacji mieszkaniowej
9.2. Stan i zmiany sytuacji mieszkaniowej
9.2.1. Rozmiary, standard i struktura zasobu mieszkaniowego
9.2.2. Warunki mieszkaniowe ludności
9.2.3. Sytuacja mieszkaniowa osób z niepełnosprawnościami oraz seniorów – kwestia upublicznienia danych
9.2.4. Sytuacja mieszkaniowa w sektorze publicznym
9.2.5. Polska na tle urbanizacji i sytuacji mieszkaniowej w Unii Europejskiej
9.3. Metoda NSP 2021 a ciągłość, porównywalność i przyszłość badań sytuacji mieszkaniowej
9.4. Zarys demograficznych perspektyw sytuacji mieszkaniowej w Polsce
9.5. Globalny kryzys i dysfunkcje zamieszkiwania jako uwarunkowania sytuacji mieszkaniowej w Polsce
LITERATURA
SŁOWNIK GŁÓWNYCH POJĘĆ
SPIS RYSUNKÓW
SPIS TABLIC
Opis
Wstęp
Postępujący, rozprzestrzeniający się strukturalny kryzys kapitalizmu przeradza się w ogólnoświatowy kryzys cywilizacyjny. Brak współczesnych szeroko zakrojonych społeczno-gospodarczych syntez na miarę marksowskiej czy keynesowskiej, zanik w zasadzie skierowanych do szerszego odbioru wypowiedzi badaczy procesów i struktur społeczno-gospodarczych na temat schorzeń rzeczywistości otwierają pole dla różnej miary głosów eksperckich skupiających się w znacznym stopniu na zależnościach typu „bodziec–reakcja”. Oceny tego typu są bezradne wobec głębszych przyczyn ogólnoświatowego kryzysu, w tym słabnięcia postępowych sił demokratycznych. Towarzyszy temu coraz wyraźniejszy – nie wiadomo, na jak długo wstrzymany w Polsce, lecz zostawiający, jak się wydaje, ślady w metodyce NSP 2021 dotyczącej sytuacji mieszkaniowej – proces polityczny trafnie nazwany „powrotem dyktatur”. Powrót ten objawia się powstawaniem populistycznych systemów politycznych łączących elementy demokracji i autorytaryzmu lub w formie zawoalowanych dyktatur pozwalających na pewien stopień pluralizmu i zachowujących niektóre mechanizmy kontrolowania władzy.
Współczesny system kapitalistyczny oparty na założeniu wolności rynkowej i innych formach liberalizmu wytwarza w ten sposób swoje populistyczne zaprzeczenie. Kreuje bowiem potrzeby wykraczające niekiedy znacznie poza szeroko rozumiane godne zamieszkiwanie, które są w tym systemie niemożliwe do zaspokojenia. Ogólną historyczną analogią jest tu wyzwolenie przez dziki pierwotny kapitalizm myśli komunistycznej i socjalistycznej, która nie przeszła próby praktyki, i w formie centralistycznych systemów społeczno-gospodarczych okresami przyjmowała postać jawnych zbrodniczych dyktatur. Kryzys z lat 2007–2009, będący w dużym stopniu potwierdzeniem tych globalnych zależności, wynikał ze spektrum różnie działających przesłanek, poczynając od filozoficznych, złączonych jednak głównie z fazą neoliberalnego kapitalizmu. Bezpośrednią przyczyną tego kryzysu, związanego z promowaniem własności mieszkań i domów jednorodzinnych, było nadużywanie kredytów hipotecznych zwiększających ich ceny; nabywano je bowiem kolejnymi kredytami łatwymi nawet dla niemających zdolności kredytowej. Proceder ten wzmógł proces zaburzania standardów rozwoju przestrzeni zamieszkanej, czyli przede wszystkim właściwych relacji rozmieszczenia nieruchomości mieszkaniowych w stosunku do innych elementów infrastruktury osadniczej. Kryzys ten, zwany w płytkiej wykładni finansowym, był bezpośrednim przejawem ówczesnych kumulujących się sprzeczności globalnego kapitalizmu. Wywołuje do dziś długofalowe piętrzące się skutki społeczne, w tym mieszkaniowe, będące następstwem niepowodzeń gospodarczych traktowanych w owych latach jedynie jako krótkookresowe, ostatnio nazywanych eufemistycznie megaszokami ekonomicznymi. Strukturalny kryzys kapitalizmu, spotęgowany latami 2007–2009, z drugiej strony postęp technologiczny i decentralizacja wymagają przewartościowania polityki mieszkaniowej, a także nierozpatrywanej w przedkładanym opracowaniu polityki osadniczej. Począwszy od kryzysu z lat 2007–2009, kryzys cywilizacyjny przekształca bowiem kwestię mieszkaniową w znacznie bardziej złożoną kwestię zamieszkiwania, ogniskującą się w dwóch zagadnieniach. Pierwszym są pożądane standardy i funkcjonalno-przestrzenne relacje lokalizacji mieszkań i innych elementów infrastruktury osadniczej konstytuującej przestrzeń zamieszkaną, stanowiące podstawę zakorzenienia zamieszkiwania oddziałującego stabilizująco na procesy osiedleńcze. Zagadnienie drugie sprowadza się do odpowiednich zależności między rozmieszczeniem infrastruktury osadniczej oraz miejsc zhumanizowanej pracy godnej człowieka, ugruntowującej jego zakorzenienie w przestrzeni zamieszkiwania w imię zasad promieszkaniowego i proosadniczego trwałego rozwoju.
(fragment wstępu)
Spis treści
ROZDZIAŁ 1
BADANIA SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W POLSCE I ICH EWOLUCJA – WPROWADZENIE
1.1. Uzasadnienie, cel oraz sposób ujęcia pracy
1.2. Sytuacja mieszkaniowa w Polsce w monografiach i opracowaniach studialnych – strukturalne oceny sprzed NSP 2021
1.3. Elementy sytuacji mieszkaniowej w Polsce w publikacjach po NSP 2011
1.4. Sytuacja mieszkaniowa w Polsce w latach 2011–2023 – założenia, zakres i źródła badań
1.5. Układ pracy
ROZDZIAŁ 2
SPOŁECZNO-GOSPODARCZE UWARUNKOWANIA SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W POLSCE W LATACH 2011–2023
2.1. Polityka mieszkaniowa – założenia, cechy i słabości
2.2. Wyznaczniki urbanizacji i demograficznych potrzeb mieszkaniowych
2.2.1. Liczba ludności – znaczenie miast i ilustracja kwestii migracji
2.2.2. Wiek ludności – wyznaczniki starzenia się społeczeństwa
2.2.3. Liczba i struktura gospodarstw domowych i rodzin – niewiadome i ich znaczenie
2.3. Mieszkalnictwo w makroproporcjach społeczno-gospodarczych
2.3.1. Sfera i gospodarka mieszkaniowa w wydatkach budżetowych
2.3.2. Rozmiary oraz proporcje inwestycji i mieszkaniowego majątku trwałego
ROZDZIAŁ 3
ZASÓB MIESZKANIOWY – JEGO CECHY I ZMIANY W LATACH 2011–2021
3.1. Budynki zamieszkane – wiek, forma zabudowy, własność i wyposażenie
3.2. Zasób mieszkaniowy oraz jego własność, wiek, wielkość lokali i wyposażenie
3.2.1. Podstawowe zmiany w zasobie – liczby i wątpliwości
3.2.2. Formy i podmioty własności mieszkań
3.2.3. Wiek mieszkań
3.2.4. Wielkość mieszkań
3.2.5. Wyposażenie mieszkań w instalacje techniczno-sanitarne
3.3. Substandardowy zasób mieszkaniowy
3.3.1. Skala i kategorie substandardu zasobu mieszkaniowego – podstawowe zmiany i wątpliwości
3.3.2. Substandard według form i podmiotów własności mieszkań
3.4. Własność oraz standard zasobu mieszkaniowego niezamieszkanego
3.4.1. Mieszkania niezamieszkane – rozmiary oraz wiek
3.4.2. Mieszkania niezamieszkane – własność i powierzchnia użytkowa
3.4.3. Mieszkania niezamieszkane – własność i wyposażenie w instalacje techniczno-sanitarne
ROZDZIAŁ 4
WARUNKI MIESZKANIOWE LUDNOŚCI ORAZ GOSPODARSTW DOMOWYCH – ZMIANY W LATACH 2011–2021
4.1. Nasycenie w mieszkania i kwestia samodzielności zamieszkiwania
4.2. Zaludnienie mieszkań – liczby i ich wiarygodność
4.3. Warunki mieszkaniowe gospodarstw domowych według grup społeczno-ekonomicznych
4.4. Liczba i proporcje ludności doznającej substandardu i biedy mieszkaniowej
ROZDZIAŁ 5
ELEMENTY SYTUACJI MIESZKANIOWEJ GOSPODARSTW DOMOWYCH Z OSOBAMI Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI ORAZ SENIORAMI W LATACH 2011–2022
5.1. Ludność z niepełnosprawnościami oraz jej gospodarstwa i mieszkania
5.2. Ludność starsza wiekiem oraz jej gospodarstwa i mieszkania
5.3. Elementy sytuacji mieszkaniowej gospodarstw domowych osób starszych
ROZDZIAŁ 6
SYTUACJA MIESZKANIOWA W SEKTORZE PUBLICZNYM – ZMIANY ORAZ ZRÓŻNICOWANIE W LATACH 2011–2021
6.1. Sytuacja mieszkaniowa w spółdzielczości – znaczenie sektora publicznego
6.2. Sektor publiczny na tle Polski ogółem i własności osób fizycznych
6.3. Zróżnicowanie sytuacji mieszkaniowej w sektorze publicznym
ROZDZIAŁ 7
WYZNACZNIKI ZAAWANSOWANIA URBANIZACJI I CECHY SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W UNII EUROPEJSKIEJ W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU – MIEJSCE POLSKI
7.1. Proporcje ludności miejskiej, starszej wiekiem i gospodarstw domowych
7.2. Jakość i struktura zasobu mieszkaniowego
7.3. Warunki mieszkaniowe ludności
ROZDZIAŁ 8
MIESZKANIOWO-OSADNICZE DYSFUNKCJE KAPITALIZMU W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU – GENEZA, PRZEJAWY ORAZ SZANSE PRZECIWDZIAŁAŃ
8.1. Mieszkaniowo-osadnicze dysfunkcje kapitalizmu – źródła i przejawy
8.1.1. Kryzys zamieszkiwania w kontekście migracji osiedleńczych
8.1.2. Współczesne migracje osiedleńcze a niewiadome i perspektywy pracy
8.1.3. Kwestia mieszkaniowo-osadnicza oraz wartość pracy podczas pandemii COVID-19
8.1.4. Mieszkania, pozostała infrastruktura osadnicza oraz praca wobec ukraińskiego kryzysu uchodźczego w Polsce
8.2. Mieszkaniowo-osadnicze dysfunkcje kapitalizmu – szanse przeciwdziałań
8.2.1. Rynek, mieszkania i zamieszkiwanie wobec prawa do miasta i jego przyszłości
8.2.2. Nowy Europejski Bauhaus szansą procesów mieszkaniowo-osadniczych i zamieszkiwania
8.2.3. Wyzwania architektury mieszkaniowo-osadniczej w aspekcie trwałego rozwoju
ROZDZIAŁ 9
SYTUACJA MIESZKANIOWA W POLSCE LAT 2011–2023 W ŚWIECIE KRYZYSU ZAMIESZKIWANIA – PODSUMOWANIE I WNIOSKI
9.1. Społeczno-gospodarcze uwarunkowania sytuacji mieszkaniowej
9.2. Stan i zmiany sytuacji mieszkaniowej
9.2.1. Rozmiary, standard i struktura zasobu mieszkaniowego
9.2.2. Warunki mieszkaniowe ludności
9.2.3. Sytuacja mieszkaniowa osób z niepełnosprawnościami oraz seniorów – kwestia upublicznienia danych
9.2.4. Sytuacja mieszkaniowa w sektorze publicznym
9.2.5. Polska na tle urbanizacji i sytuacji mieszkaniowej w Unii Europejskiej
9.3. Metoda NSP 2021 a ciągłość, porównywalność i przyszłość badań sytuacji mieszkaniowej
9.4. Zarys demograficznych perspektyw sytuacji mieszkaniowej w Polsce
9.5. Globalny kryzys i dysfunkcje zamieszkiwania jako uwarunkowania sytuacji mieszkaniowej w Polsce
LITERATURA
SŁOWNIK GŁÓWNYCH POJĘĆ
SPIS RYSUNKÓW
SPIS TABLIC
Opinie
Postępujący, rozprzestrzeniający się strukturalny kryzys kapitalizmu przeradza się w ogólnoświatowy kryzys cywilizacyjny. Brak współczesnych szeroko zakrojonych społeczno-gospodarczych syntez na miarę marksowskiej czy keynesowskiej, zanik w zasadzie skierowanych do szerszego odbioru wypowiedzi badaczy procesów i struktur społeczno-gospodarczych na temat schorzeń rzeczywistości otwierają pole dla różnej miary głosów eksperckich skupiających się w znacznym stopniu na zależnościach typu „bodziec–reakcja”. Oceny tego typu są bezradne wobec głębszych przyczyn ogólnoświatowego kryzysu, w tym słabnięcia postępowych sił demokratycznych. Towarzyszy temu coraz wyraźniejszy – nie wiadomo, na jak długo wstrzymany w Polsce, lecz zostawiający, jak się wydaje, ślady w metodyce NSP 2021 dotyczącej sytuacji mieszkaniowej – proces polityczny trafnie nazwany „powrotem dyktatur”. Powrót ten objawia się powstawaniem populistycznych systemów politycznych łączących elementy demokracji i autorytaryzmu lub w formie zawoalowanych dyktatur pozwalających na pewien stopień pluralizmu i zachowujących niektóre mechanizmy kontrolowania władzy.
Współczesny system kapitalistyczny oparty na założeniu wolności rynkowej i innych formach liberalizmu wytwarza w ten sposób swoje populistyczne zaprzeczenie. Kreuje bowiem potrzeby wykraczające niekiedy znacznie poza szeroko rozumiane godne zamieszkiwanie, które są w tym systemie niemożliwe do zaspokojenia. Ogólną historyczną analogią jest tu wyzwolenie przez dziki pierwotny kapitalizm myśli komunistycznej i socjalistycznej, która nie przeszła próby praktyki, i w formie centralistycznych systemów społeczno-gospodarczych okresami przyjmowała postać jawnych zbrodniczych dyktatur. Kryzys z lat 2007–2009, będący w dużym stopniu potwierdzeniem tych globalnych zależności, wynikał ze spektrum różnie działających przesłanek, poczynając od filozoficznych, złączonych jednak głównie z fazą neoliberalnego kapitalizmu. Bezpośrednią przyczyną tego kryzysu, związanego z promowaniem własności mieszkań i domów jednorodzinnych, było nadużywanie kredytów hipotecznych zwiększających ich ceny; nabywano je bowiem kolejnymi kredytami łatwymi nawet dla niemających zdolności kredytowej. Proceder ten wzmógł proces zaburzania standardów rozwoju przestrzeni zamieszkanej, czyli przede wszystkim właściwych relacji rozmieszczenia nieruchomości mieszkaniowych w stosunku do innych elementów infrastruktury osadniczej. Kryzys ten, zwany w płytkiej wykładni finansowym, był bezpośrednim przejawem ówczesnych kumulujących się sprzeczności globalnego kapitalizmu. Wywołuje do dziś długofalowe piętrzące się skutki społeczne, w tym mieszkaniowe, będące następstwem niepowodzeń gospodarczych traktowanych w owych latach jedynie jako krótkookresowe, ostatnio nazywanych eufemistycznie megaszokami ekonomicznymi. Strukturalny kryzys kapitalizmu, spotęgowany latami 2007–2009, z drugiej strony postęp technologiczny i decentralizacja wymagają przewartościowania polityki mieszkaniowej, a także nierozpatrywanej w przedkładanym opracowaniu polityki osadniczej. Począwszy od kryzysu z lat 2007–2009, kryzys cywilizacyjny przekształca bowiem kwestię mieszkaniową w znacznie bardziej złożoną kwestię zamieszkiwania, ogniskującą się w dwóch zagadnieniach. Pierwszym są pożądane standardy i funkcjonalno-przestrzenne relacje lokalizacji mieszkań i innych elementów infrastruktury osadniczej konstytuującej przestrzeń zamieszkaną, stanowiące podstawę zakorzenienia zamieszkiwania oddziałującego stabilizująco na procesy osiedleńcze. Zagadnienie drugie sprowadza się do odpowiednich zależności między rozmieszczeniem infrastruktury osadniczej oraz miejsc zhumanizowanej pracy godnej człowieka, ugruntowującej jego zakorzenienie w przestrzeni zamieszkiwania w imię zasad promieszkaniowego i proosadniczego trwałego rozwoju.
(fragment wstępu)
ROZDZIAŁ 1
BADANIA SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W POLSCE I ICH EWOLUCJA – WPROWADZENIE
1.1. Uzasadnienie, cel oraz sposób ujęcia pracy
1.2. Sytuacja mieszkaniowa w Polsce w monografiach i opracowaniach studialnych – strukturalne oceny sprzed NSP 2021
1.3. Elementy sytuacji mieszkaniowej w Polsce w publikacjach po NSP 2011
1.4. Sytuacja mieszkaniowa w Polsce w latach 2011–2023 – założenia, zakres i źródła badań
1.5. Układ pracy
ROZDZIAŁ 2
SPOŁECZNO-GOSPODARCZE UWARUNKOWANIA SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W POLSCE W LATACH 2011–2023
2.1. Polityka mieszkaniowa – założenia, cechy i słabości
2.2. Wyznaczniki urbanizacji i demograficznych potrzeb mieszkaniowych
2.2.1. Liczba ludności – znaczenie miast i ilustracja kwestii migracji
2.2.2. Wiek ludności – wyznaczniki starzenia się społeczeństwa
2.2.3. Liczba i struktura gospodarstw domowych i rodzin – niewiadome i ich znaczenie
2.3. Mieszkalnictwo w makroproporcjach społeczno-gospodarczych
2.3.1. Sfera i gospodarka mieszkaniowa w wydatkach budżetowych
2.3.2. Rozmiary oraz proporcje inwestycji i mieszkaniowego majątku trwałego
ROZDZIAŁ 3
ZASÓB MIESZKANIOWY – JEGO CECHY I ZMIANY W LATACH 2011–2021
3.1. Budynki zamieszkane – wiek, forma zabudowy, własność i wyposażenie
3.2. Zasób mieszkaniowy oraz jego własność, wiek, wielkość lokali i wyposażenie
3.2.1. Podstawowe zmiany w zasobie – liczby i wątpliwości
3.2.2. Formy i podmioty własności mieszkań
3.2.3. Wiek mieszkań
3.2.4. Wielkość mieszkań
3.2.5. Wyposażenie mieszkań w instalacje techniczno-sanitarne
3.3. Substandardowy zasób mieszkaniowy
3.3.1. Skala i kategorie substandardu zasobu mieszkaniowego – podstawowe zmiany i wątpliwości
3.3.2. Substandard według form i podmiotów własności mieszkań
3.4. Własność oraz standard zasobu mieszkaniowego niezamieszkanego
3.4.1. Mieszkania niezamieszkane – rozmiary oraz wiek
3.4.2. Mieszkania niezamieszkane – własność i powierzchnia użytkowa
3.4.3. Mieszkania niezamieszkane – własność i wyposażenie w instalacje techniczno-sanitarne
ROZDZIAŁ 4
WARUNKI MIESZKANIOWE LUDNOŚCI ORAZ GOSPODARSTW DOMOWYCH – ZMIANY W LATACH 2011–2021
4.1. Nasycenie w mieszkania i kwestia samodzielności zamieszkiwania
4.2. Zaludnienie mieszkań – liczby i ich wiarygodność
4.3. Warunki mieszkaniowe gospodarstw domowych według grup społeczno-ekonomicznych
4.4. Liczba i proporcje ludności doznającej substandardu i biedy mieszkaniowej
ROZDZIAŁ 5
ELEMENTY SYTUACJI MIESZKANIOWEJ GOSPODARSTW DOMOWYCH Z OSOBAMI Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI ORAZ SENIORAMI W LATACH 2011–2022
5.1. Ludność z niepełnosprawnościami oraz jej gospodarstwa i mieszkania
5.2. Ludność starsza wiekiem oraz jej gospodarstwa i mieszkania
5.3. Elementy sytuacji mieszkaniowej gospodarstw domowych osób starszych
ROZDZIAŁ 6
SYTUACJA MIESZKANIOWA W SEKTORZE PUBLICZNYM – ZMIANY ORAZ ZRÓŻNICOWANIE W LATACH 2011–2021
6.1. Sytuacja mieszkaniowa w spółdzielczości – znaczenie sektora publicznego
6.2. Sektor publiczny na tle Polski ogółem i własności osób fizycznych
6.3. Zróżnicowanie sytuacji mieszkaniowej w sektorze publicznym
ROZDZIAŁ 7
WYZNACZNIKI ZAAWANSOWANIA URBANIZACJI I CECHY SYTUACJI MIESZKANIOWEJ W UNII EUROPEJSKIEJ W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU – MIEJSCE POLSKI
7.1. Proporcje ludności miejskiej, starszej wiekiem i gospodarstw domowych
7.2. Jakość i struktura zasobu mieszkaniowego
7.3. Warunki mieszkaniowe ludności
ROZDZIAŁ 8
MIESZKANIOWO-OSADNICZE DYSFUNKCJE KAPITALIZMU W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU – GENEZA, PRZEJAWY ORAZ SZANSE PRZECIWDZIAŁAŃ
8.1. Mieszkaniowo-osadnicze dysfunkcje kapitalizmu – źródła i przejawy
8.1.1. Kryzys zamieszkiwania w kontekście migracji osiedleńczych
8.1.2. Współczesne migracje osiedleńcze a niewiadome i perspektywy pracy
8.1.3. Kwestia mieszkaniowo-osadnicza oraz wartość pracy podczas pandemii COVID-19
8.1.4. Mieszkania, pozostała infrastruktura osadnicza oraz praca wobec ukraińskiego kryzysu uchodźczego w Polsce
8.2. Mieszkaniowo-osadnicze dysfunkcje kapitalizmu – szanse przeciwdziałań
8.2.1. Rynek, mieszkania i zamieszkiwanie wobec prawa do miasta i jego przyszłości
8.2.2. Nowy Europejski Bauhaus szansą procesów mieszkaniowo-osadniczych i zamieszkiwania
8.2.3. Wyzwania architektury mieszkaniowo-osadniczej w aspekcie trwałego rozwoju
ROZDZIAŁ 9
SYTUACJA MIESZKANIOWA W POLSCE LAT 2011–2023 W ŚWIECIE KRYZYSU ZAMIESZKIWANIA – PODSUMOWANIE I WNIOSKI
9.1. Społeczno-gospodarcze uwarunkowania sytuacji mieszkaniowej
9.2. Stan i zmiany sytuacji mieszkaniowej
9.2.1. Rozmiary, standard i struktura zasobu mieszkaniowego
9.2.2. Warunki mieszkaniowe ludności
9.2.3. Sytuacja mieszkaniowa osób z niepełnosprawnościami oraz seniorów – kwestia upublicznienia danych
9.2.4. Sytuacja mieszkaniowa w sektorze publicznym
9.2.5. Polska na tle urbanizacji i sytuacji mieszkaniowej w Unii Europejskiej
9.3. Metoda NSP 2021 a ciągłość, porównywalność i przyszłość badań sytuacji mieszkaniowej
9.4. Zarys demograficznych perspektyw sytuacji mieszkaniowej w Polsce
9.5. Globalny kryzys i dysfunkcje zamieszkiwania jako uwarunkowania sytuacji mieszkaniowej w Polsce
LITERATURA
SŁOWNIK GŁÓWNYCH POJĘĆ
SPIS RYSUNKÓW
SPIS TABLIC
