[[[separator]]]
Lobbing jest zjawiskiem bardzo złożonym, wieloznacznym i wielowymiarowym, które próbuje się kwantyfikować, opisywać i naukowo wyjaśniać. Nie ma jednak jednej teorii, która w zadowalający sposób objaśnia mechanizmy jego funkcjonowania. Na tym polu badawczym spotykają się różnorodne podejścia i koncepcje, które eksponują określone jego elementy czy cechy. Szczególną przestrzenią artykulacji i ścierania się różnych grup interesów jest Unia Europejska (UE). Ugrupowanie to stanowi jedno z najważniejszych centrów decyzyjnych na świecie. Jej polityki i regulacje oddziałują zarówno na państwa członkowskie, jak i na szeroko pojęte otoczenie międzynarodowe. Wraz z postępującą integracją i wzrostem kompetencji instytucji unijnych wzrosło również znaczenie lobbingu jako mechanizmu wpływu na kształtowanie polityk publicznych. Zgodnie z postanowieniami traktatów, instytucje UE są otwarte na kontakty z różnymi grupami interesu. Oczekują od nich informacji technicznych i konstruktywnych rad na potrzeby opracowywania i wdrażania polityk publicznych. Rozwój procesów integracyjnych, zwłaszcza po rozpoczęciu prac nad Jednolitym Aktem Europejskim, istotnie zwiększył zapotrzebowanie Komisji Europejskiej (KE) na wiedzę specjalistyczną, a aktywność lobbystów w tej instytucji gwałtownie zintensyfikowała się. Pojawiło się wiele nowych podmiotów, a także nowe ich rodzaje (konsultanci i inni pośrednicy, podmioty spoza ugrupowania). Aktywność lobbingowa stała się bardzo agresywna, miały miejsce różnego rodzaju wykroczenia. Początkowo Komisja nie miała formalnych zasad dotyczących kontaktu z grupami interesu (jak akredytacje, rejestracja czy kodeks postępowania), a jedynie ogólne wytyczne (np. dotyczące nieudzielania przywilejów konkretnym grupom lobbystów). Formalizowanie dialogu z grupami interesu Komisja Europejska rozpoczęła w 1993 r., tworząc katalog podmiotów lobbujących w jej strukturach, który zawierał podstawowe informacje o nich. W kolejnych latach Komisja wprowadzała różne środki mające na celu dalsze zwiększenie przejrzystości jej prac (publikowała listy doradzających jej ekspertów, wprowadziła wewnętrzny kodeks etyczny). W marcu 2005 r. uruchomiła Europejską Inicjatywę Przejrzystości, w ramach której utworzyła rejestr lobbystów (tzw. Rejestr Przedstawicieli Interesów). Instrument ten zaczął funkcjonować w 2008 r. Był dobrowolny, ale rejestracja wiązała się z obowiązkiem przyjęcia kodeksu postępowania, w tym zobowiązania do przestrzegania zasad otwartości, szczerości i uczciwości. W 2011 r. Komisja Europejska wraz z Parlamentem Europejskim (PE) podpisały pierwsze porozumienie międzyinstytucjonalne (PM) w sprawie rejestru służącego zapewnieniu przejrzystości. Skutkowało ono wprowadzeniem ich wspólnego rejestru lobbystów, zawierającego: zestaw wytycznych dotyczących zakresu działalności i grup podmiotów podlegających wpisowi oraz wymaganych od nich informacji, kodeks postępowania obowiązujący wszystkie zarejestrowane podmioty, a także mechanizm składania skarg oraz środki na wypadek nieprzestrzegania kodeksu. W 2014 r. Komisja i PE zawarły nowe porozumienie międzyinstytucjonalne, do którego, w charakterze obserwatora, przystąpiła Rada Unii Europejskiej. W rejestrze służącym przejrzystości dokonano kilku zmian, w tym uszczegółowiono zakres rodzajów działalności objętych rejestrem, wprowadzono dodatkowe zachęty do rejestracji, zaostrzono postanowienia kodeksu postępowania oraz usprawniono procesy monitorowania.
Obowiązkiem rejestracji objęto również wszelkie władze publiczne szczebla niższe go niż krajowy (organy lokalne i gminne, władze miast, ich biura przedstawicielskie oraz ich stowarzyszenia i sieci). Nowa wersja rejestru obowiązywała od 2015 r. Kilka lat później (w 2021 r.) podpisano nowe porozumienie – tym razem trójstronne, z udziałem Rady UE. Najważniejszą zmianą, poza rozszerzeniem o drugiego współprawodawcę, było przyjęcie zasady warunkowości, zgodnie z którą wpis do rejestru był wymagany do prowadzenia niektórych rodzajów działalności lobbingowej w instytucjach unijnych. Ponadto, w nowej wersji porozumienia uszczegółowiono niektóre kwestie, jeszcze bardziej zmniejszając przestrzeń na arbitralne decyzje rejestrujących się podmiotów. W porozumieniu znalazła się też zachęta dla innych instytucji, organów i jednostek organizacyjnych UE, aby stosowały jego postanowienia w charakterze referencji na potrzeby własnych kontaktów z przedstawicielami grup interesu.
(fragment wstępu)
[[[separator]]]
WPROWADZENIE
ROZDZIAŁ 1
RAMY ANALIZY REGULACJI LOBBINGU. PRZYKŁAD EKONOMICZNEJ ANALIZY REGULACJI UNIJNEJ POROZUMIENIA MIĘDZYINSTYTUCJONALNEGO Z 2021 R.
Artur Nowak-Far
1.1. Wstęp
1.2. Lobbing w Unii Europejskiej – regulacja zjawiska
1.2.1. Regulacja traktatowa
1.2.2. Regulacja porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3. Lobbing w Unii Europejskiej – konceptualizacja zjawiska na potrzeby ekonomicznej analizy regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3.1. Konceptualizacja ogólnych założeń regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3.2. Model oddziaływania lobbingu na rozwiązania prawne i w zakresie polityk publicznych
1.3.3. Interpretacja regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego w warstwie płytkiej
1.3.4. Model analizy głębokiej
1.4. Wnioski
ROZDZIAŁ 2
PRZEJRZYSTOŚĆ LOBBINGU JAKO WARUNEK OCHRONY INTERESU PUBLICZNEGO
Marzenna Błaszczuk-Zawiła
2.1. Wstęp
2.2. Narzędzia służące zapewnieniu przejrzystości lobbingu w UE
2.3. Ocena funkcjonowania porozumienia międzyinstytucjonalnego z 2021 r. i rejestru służącego przejrzystości
2.4. Korzyści z lobbingu – miejsce interesu publicznego
2.5. Wnioski
ROZDZIAŁ 3
PRZEJRZYSTOŚĆ W PRAKTYCE I ETYCZNE WYZWANIA LOBBINGU
Dariusz Mongiało
3.1. Wstęp
3.2. Podmioty lobbujące w instytucjach UE: skala, typologia i rodzaj aktywności
3.3. Najwięksi lobbyści i dominujące sektory
3.4. Ocena stopnia przejrzystości lobbingu w Unii Europejskiej
3.5. Patologie i kwestie etyki w lobbingu: studia przypadków
3.5.1. Konflikt wartości w lobbingu: między interesem prywatnym a publicznym
3.5.2. Afera Qatargate jako przykład niewystarczającej przejrzystości lobbingu w Unii Europejskiej
3.5.3. Uber Files: korporacyjny lobbing naruszający standardy etyczne
3.5.4. Komisja Europejska jako promotor: odwrócony lobbing z cienia
3.6. Wnioski
ROZDZIAŁ 4
SPOŁECZNY ODBIÓR LOBBINGU
Dariusz Mongiało
4.1. Wstęp
4.2. Postrzeganie lobbingu przez decydentów unijnych
4.2.1. Percepcja pojęcia
4.2.2. Pozytywne i negatywne aspekty działalności lobbingowej
4.2.3. Ocena skuteczności lobbingu według typu lobbysty
4.2.4. Przejrzystość i wpływ opinii publicznej na działania decydentów
4.3. Lobbing oczami obywateli
4.3.1. Ogólnoeuropejskie postawy wobec lobbingu w świetle badań opinii publicznej
4.3.2. Percepcja lobbingu w wybranych państwach członkowskich: przypadek Czech i Polski
4.3.3. Uwarunkowania społecznego sceptycyzmu wobec lobbingu w państwach UE
4.4. Wyzwania dla społecznego zaufania do rzecznictwa interesów: granice przejrzystości i lobbing z cienia
4.5. Wnioski
ROZDZIAŁ 5
KONSULTACJE PUBLICZNE W DZIAŁANIACH LOBBINGOWYCH
Marzenna Błaszczuk-Zawiła
5.1. Wstęp
5.2. Działania na rzecz otwartości procesu legislacyjnego na przykładzie Komisji Europejskiej
5.3. Konsultacje publiczne w procesie stanowienia prawa
5.4. Konsultacje publiczne w praktyce
5.5. Wnioski
PODSUMOWANIE
Opis
Wstęp
Lobbing jest zjawiskiem bardzo złożonym, wieloznacznym i wielowymiarowym, które próbuje się kwantyfikować, opisywać i naukowo wyjaśniać. Nie ma jednak jednej teorii, która w zadowalający sposób objaśnia mechanizmy jego funkcjonowania. Na tym polu badawczym spotykają się różnorodne podejścia i koncepcje, które eksponują określone jego elementy czy cechy. Szczególną przestrzenią artykulacji i ścierania się różnych grup interesów jest Unia Europejska (UE). Ugrupowanie to stanowi jedno z najważniejszych centrów decyzyjnych na świecie. Jej polityki i regulacje oddziałują zarówno na państwa członkowskie, jak i na szeroko pojęte otoczenie międzynarodowe. Wraz z postępującą integracją i wzrostem kompetencji instytucji unijnych wzrosło również znaczenie lobbingu jako mechanizmu wpływu na kształtowanie polityk publicznych. Zgodnie z postanowieniami traktatów, instytucje UE są otwarte na kontakty z różnymi grupami interesu. Oczekują od nich informacji technicznych i konstruktywnych rad na potrzeby opracowywania i wdrażania polityk publicznych. Rozwój procesów integracyjnych, zwłaszcza po rozpoczęciu prac nad Jednolitym Aktem Europejskim, istotnie zwiększył zapotrzebowanie Komisji Europejskiej (KE) na wiedzę specjalistyczną, a aktywność lobbystów w tej instytucji gwałtownie zintensyfikowała się. Pojawiło się wiele nowych podmiotów, a także nowe ich rodzaje (konsultanci i inni pośrednicy, podmioty spoza ugrupowania). Aktywność lobbingowa stała się bardzo agresywna, miały miejsce różnego rodzaju wykroczenia. Początkowo Komisja nie miała formalnych zasad dotyczących kontaktu z grupami interesu (jak akredytacje, rejestracja czy kodeks postępowania), a jedynie ogólne wytyczne (np. dotyczące nieudzielania przywilejów konkretnym grupom lobbystów). Formalizowanie dialogu z grupami interesu Komisja Europejska rozpoczęła w 1993 r., tworząc katalog podmiotów lobbujących w jej strukturach, który zawierał podstawowe informacje o nich. W kolejnych latach Komisja wprowadzała różne środki mające na celu dalsze zwiększenie przejrzystości jej prac (publikowała listy doradzających jej ekspertów, wprowadziła wewnętrzny kodeks etyczny). W marcu 2005 r. uruchomiła Europejską Inicjatywę Przejrzystości, w ramach której utworzyła rejestr lobbystów (tzw. Rejestr Przedstawicieli Interesów). Instrument ten zaczął funkcjonować w 2008 r. Był dobrowolny, ale rejestracja wiązała się z obowiązkiem przyjęcia kodeksu postępowania, w tym zobowiązania do przestrzegania zasad otwartości, szczerości i uczciwości. W 2011 r. Komisja Europejska wraz z Parlamentem Europejskim (PE) podpisały pierwsze porozumienie międzyinstytucjonalne (PM) w sprawie rejestru służącego zapewnieniu przejrzystości. Skutkowało ono wprowadzeniem ich wspólnego rejestru lobbystów, zawierającego: zestaw wytycznych dotyczących zakresu działalności i grup podmiotów podlegających wpisowi oraz wymaganych od nich informacji, kodeks postępowania obowiązujący wszystkie zarejestrowane podmioty, a także mechanizm składania skarg oraz środki na wypadek nieprzestrzegania kodeksu. W 2014 r. Komisja i PE zawarły nowe porozumienie międzyinstytucjonalne, do którego, w charakterze obserwatora, przystąpiła Rada Unii Europejskiej. W rejestrze służącym przejrzystości dokonano kilku zmian, w tym uszczegółowiono zakres rodzajów działalności objętych rejestrem, wprowadzono dodatkowe zachęty do rejestracji, zaostrzono postanowienia kodeksu postępowania oraz usprawniono procesy monitorowania.
Obowiązkiem rejestracji objęto również wszelkie władze publiczne szczebla niższe go niż krajowy (organy lokalne i gminne, władze miast, ich biura przedstawicielskie oraz ich stowarzyszenia i sieci). Nowa wersja rejestru obowiązywała od 2015 r. Kilka lat później (w 2021 r.) podpisano nowe porozumienie – tym razem trójstronne, z udziałem Rady UE. Najważniejszą zmianą, poza rozszerzeniem o drugiego współprawodawcę, było przyjęcie zasady warunkowości, zgodnie z którą wpis do rejestru był wymagany do prowadzenia niektórych rodzajów działalności lobbingowej w instytucjach unijnych. Ponadto, w nowej wersji porozumienia uszczegółowiono niektóre kwestie, jeszcze bardziej zmniejszając przestrzeń na arbitralne decyzje rejestrujących się podmiotów. W porozumieniu znalazła się też zachęta dla innych instytucji, organów i jednostek organizacyjnych UE, aby stosowały jego postanowienia w charakterze referencji na potrzeby własnych kontaktów z przedstawicielami grup interesu.
(fragment wstępu)
Spis treści
WPROWADZENIE
ROZDZIAŁ 1
RAMY ANALIZY REGULACJI LOBBINGU. PRZYKŁAD EKONOMICZNEJ ANALIZY REGULACJI UNIJNEJ POROZUMIENIA MIĘDZYINSTYTUCJONALNEGO Z 2021 R.
Artur Nowak-Far
1.1. Wstęp
1.2. Lobbing w Unii Europejskiej – regulacja zjawiska
1.2.1. Regulacja traktatowa
1.2.2. Regulacja porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3. Lobbing w Unii Europejskiej – konceptualizacja zjawiska na potrzeby ekonomicznej analizy regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3.1. Konceptualizacja ogólnych założeń regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3.2. Model oddziaływania lobbingu na rozwiązania prawne i w zakresie polityk publicznych
1.3.3. Interpretacja regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego w warstwie płytkiej
1.3.4. Model analizy głębokiej
1.4. Wnioski
ROZDZIAŁ 2
PRZEJRZYSTOŚĆ LOBBINGU JAKO WARUNEK OCHRONY INTERESU PUBLICZNEGO
Marzenna Błaszczuk-Zawiła
2.1. Wstęp
2.2. Narzędzia służące zapewnieniu przejrzystości lobbingu w UE
2.3. Ocena funkcjonowania porozumienia międzyinstytucjonalnego z 2021 r. i rejestru służącego przejrzystości
2.4. Korzyści z lobbingu – miejsce interesu publicznego
2.5. Wnioski
ROZDZIAŁ 3
PRZEJRZYSTOŚĆ W PRAKTYCE I ETYCZNE WYZWANIA LOBBINGU
Dariusz Mongiało
3.1. Wstęp
3.2. Podmioty lobbujące w instytucjach UE: skala, typologia i rodzaj aktywności
3.3. Najwięksi lobbyści i dominujące sektory
3.4. Ocena stopnia przejrzystości lobbingu w Unii Europejskiej
3.5. Patologie i kwestie etyki w lobbingu: studia przypadków
3.5.1. Konflikt wartości w lobbingu: między interesem prywatnym a publicznym
3.5.2. Afera Qatargate jako przykład niewystarczającej przejrzystości lobbingu w Unii Europejskiej
3.5.3. Uber Files: korporacyjny lobbing naruszający standardy etyczne
3.5.4. Komisja Europejska jako promotor: odwrócony lobbing z cienia
3.6. Wnioski
ROZDZIAŁ 4
SPOŁECZNY ODBIÓR LOBBINGU
Dariusz Mongiało
4.1. Wstęp
4.2. Postrzeganie lobbingu przez decydentów unijnych
4.2.1. Percepcja pojęcia
4.2.2. Pozytywne i negatywne aspekty działalności lobbingowej
4.2.3. Ocena skuteczności lobbingu według typu lobbysty
4.2.4. Przejrzystość i wpływ opinii publicznej na działania decydentów
4.3. Lobbing oczami obywateli
4.3.1. Ogólnoeuropejskie postawy wobec lobbingu w świetle badań opinii publicznej
4.3.2. Percepcja lobbingu w wybranych państwach członkowskich: przypadek Czech i Polski
4.3.3. Uwarunkowania społecznego sceptycyzmu wobec lobbingu w państwach UE
4.4. Wyzwania dla społecznego zaufania do rzecznictwa interesów: granice przejrzystości i lobbing z cienia
4.5. Wnioski
ROZDZIAŁ 5
KONSULTACJE PUBLICZNE W DZIAŁANIACH LOBBINGOWYCH
Marzenna Błaszczuk-Zawiła
5.1. Wstęp
5.2. Działania na rzecz otwartości procesu legislacyjnego na przykładzie Komisji Europejskiej
5.3. Konsultacje publiczne w procesie stanowienia prawa
5.4. Konsultacje publiczne w praktyce
5.5. Wnioski
PODSUMOWANIE
Opinie
Lobbing jest zjawiskiem bardzo złożonym, wieloznacznym i wielowymiarowym, które próbuje się kwantyfikować, opisywać i naukowo wyjaśniać. Nie ma jednak jednej teorii, która w zadowalający sposób objaśnia mechanizmy jego funkcjonowania. Na tym polu badawczym spotykają się różnorodne podejścia i koncepcje, które eksponują określone jego elementy czy cechy. Szczególną przestrzenią artykulacji i ścierania się różnych grup interesów jest Unia Europejska (UE). Ugrupowanie to stanowi jedno z najważniejszych centrów decyzyjnych na świecie. Jej polityki i regulacje oddziałują zarówno na państwa członkowskie, jak i na szeroko pojęte otoczenie międzynarodowe. Wraz z postępującą integracją i wzrostem kompetencji instytucji unijnych wzrosło również znaczenie lobbingu jako mechanizmu wpływu na kształtowanie polityk publicznych. Zgodnie z postanowieniami traktatów, instytucje UE są otwarte na kontakty z różnymi grupami interesu. Oczekują od nich informacji technicznych i konstruktywnych rad na potrzeby opracowywania i wdrażania polityk publicznych. Rozwój procesów integracyjnych, zwłaszcza po rozpoczęciu prac nad Jednolitym Aktem Europejskim, istotnie zwiększył zapotrzebowanie Komisji Europejskiej (KE) na wiedzę specjalistyczną, a aktywność lobbystów w tej instytucji gwałtownie zintensyfikowała się. Pojawiło się wiele nowych podmiotów, a także nowe ich rodzaje (konsultanci i inni pośrednicy, podmioty spoza ugrupowania). Aktywność lobbingowa stała się bardzo agresywna, miały miejsce różnego rodzaju wykroczenia. Początkowo Komisja nie miała formalnych zasad dotyczących kontaktu z grupami interesu (jak akredytacje, rejestracja czy kodeks postępowania), a jedynie ogólne wytyczne (np. dotyczące nieudzielania przywilejów konkretnym grupom lobbystów). Formalizowanie dialogu z grupami interesu Komisja Europejska rozpoczęła w 1993 r., tworząc katalog podmiotów lobbujących w jej strukturach, który zawierał podstawowe informacje o nich. W kolejnych latach Komisja wprowadzała różne środki mające na celu dalsze zwiększenie przejrzystości jej prac (publikowała listy doradzających jej ekspertów, wprowadziła wewnętrzny kodeks etyczny). W marcu 2005 r. uruchomiła Europejską Inicjatywę Przejrzystości, w ramach której utworzyła rejestr lobbystów (tzw. Rejestr Przedstawicieli Interesów). Instrument ten zaczął funkcjonować w 2008 r. Był dobrowolny, ale rejestracja wiązała się z obowiązkiem przyjęcia kodeksu postępowania, w tym zobowiązania do przestrzegania zasad otwartości, szczerości i uczciwości. W 2011 r. Komisja Europejska wraz z Parlamentem Europejskim (PE) podpisały pierwsze porozumienie międzyinstytucjonalne (PM) w sprawie rejestru służącego zapewnieniu przejrzystości. Skutkowało ono wprowadzeniem ich wspólnego rejestru lobbystów, zawierającego: zestaw wytycznych dotyczących zakresu działalności i grup podmiotów podlegających wpisowi oraz wymaganych od nich informacji, kodeks postępowania obowiązujący wszystkie zarejestrowane podmioty, a także mechanizm składania skarg oraz środki na wypadek nieprzestrzegania kodeksu. W 2014 r. Komisja i PE zawarły nowe porozumienie międzyinstytucjonalne, do którego, w charakterze obserwatora, przystąpiła Rada Unii Europejskiej. W rejestrze służącym przejrzystości dokonano kilku zmian, w tym uszczegółowiono zakres rodzajów działalności objętych rejestrem, wprowadzono dodatkowe zachęty do rejestracji, zaostrzono postanowienia kodeksu postępowania oraz usprawniono procesy monitorowania.
Obowiązkiem rejestracji objęto również wszelkie władze publiczne szczebla niższe go niż krajowy (organy lokalne i gminne, władze miast, ich biura przedstawicielskie oraz ich stowarzyszenia i sieci). Nowa wersja rejestru obowiązywała od 2015 r. Kilka lat później (w 2021 r.) podpisano nowe porozumienie – tym razem trójstronne, z udziałem Rady UE. Najważniejszą zmianą, poza rozszerzeniem o drugiego współprawodawcę, było przyjęcie zasady warunkowości, zgodnie z którą wpis do rejestru był wymagany do prowadzenia niektórych rodzajów działalności lobbingowej w instytucjach unijnych. Ponadto, w nowej wersji porozumienia uszczegółowiono niektóre kwestie, jeszcze bardziej zmniejszając przestrzeń na arbitralne decyzje rejestrujących się podmiotów. W porozumieniu znalazła się też zachęta dla innych instytucji, organów i jednostek organizacyjnych UE, aby stosowały jego postanowienia w charakterze referencji na potrzeby własnych kontaktów z przedstawicielami grup interesu.
(fragment wstępu)
WPROWADZENIE
ROZDZIAŁ 1
RAMY ANALIZY REGULACJI LOBBINGU. PRZYKŁAD EKONOMICZNEJ ANALIZY REGULACJI UNIJNEJ POROZUMIENIA MIĘDZYINSTYTUCJONALNEGO Z 2021 R.
Artur Nowak-Far
1.1. Wstęp
1.2. Lobbing w Unii Europejskiej – regulacja zjawiska
1.2.1. Regulacja traktatowa
1.2.2. Regulacja porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3. Lobbing w Unii Europejskiej – konceptualizacja zjawiska na potrzeby ekonomicznej analizy regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3.1. Konceptualizacja ogólnych założeń regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego
1.3.2. Model oddziaływania lobbingu na rozwiązania prawne i w zakresie polityk publicznych
1.3.3. Interpretacja regulacji porozumienia międzyinstytucjonalnego w warstwie płytkiej
1.3.4. Model analizy głębokiej
1.4. Wnioski
ROZDZIAŁ 2
PRZEJRZYSTOŚĆ LOBBINGU JAKO WARUNEK OCHRONY INTERESU PUBLICZNEGO
Marzenna Błaszczuk-Zawiła
2.1. Wstęp
2.2. Narzędzia służące zapewnieniu przejrzystości lobbingu w UE
2.3. Ocena funkcjonowania porozumienia międzyinstytucjonalnego z 2021 r. i rejestru służącego przejrzystości
2.4. Korzyści z lobbingu – miejsce interesu publicznego
2.5. Wnioski
ROZDZIAŁ 3
PRZEJRZYSTOŚĆ W PRAKTYCE I ETYCZNE WYZWANIA LOBBINGU
Dariusz Mongiało
3.1. Wstęp
3.2. Podmioty lobbujące w instytucjach UE: skala, typologia i rodzaj aktywności
3.3. Najwięksi lobbyści i dominujące sektory
3.4. Ocena stopnia przejrzystości lobbingu w Unii Europejskiej
3.5. Patologie i kwestie etyki w lobbingu: studia przypadków
3.5.1. Konflikt wartości w lobbingu: między interesem prywatnym a publicznym
3.5.2. Afera Qatargate jako przykład niewystarczającej przejrzystości lobbingu w Unii Europejskiej
3.5.3. Uber Files: korporacyjny lobbing naruszający standardy etyczne
3.5.4. Komisja Europejska jako promotor: odwrócony lobbing z cienia
3.6. Wnioski
ROZDZIAŁ 4
SPOŁECZNY ODBIÓR LOBBINGU
Dariusz Mongiało
4.1. Wstęp
4.2. Postrzeganie lobbingu przez decydentów unijnych
4.2.1. Percepcja pojęcia
4.2.2. Pozytywne i negatywne aspekty działalności lobbingowej
4.2.3. Ocena skuteczności lobbingu według typu lobbysty
4.2.4. Przejrzystość i wpływ opinii publicznej na działania decydentów
4.3. Lobbing oczami obywateli
4.3.1. Ogólnoeuropejskie postawy wobec lobbingu w świetle badań opinii publicznej
4.3.2. Percepcja lobbingu w wybranych państwach członkowskich: przypadek Czech i Polski
4.3.3. Uwarunkowania społecznego sceptycyzmu wobec lobbingu w państwach UE
4.4. Wyzwania dla społecznego zaufania do rzecznictwa interesów: granice przejrzystości i lobbing z cienia
4.5. Wnioski
ROZDZIAŁ 5
KONSULTACJE PUBLICZNE W DZIAŁANIACH LOBBINGOWYCH
Marzenna Błaszczuk-Zawiła
5.1. Wstęp
5.2. Działania na rzecz otwartości procesu legislacyjnego na przykładzie Komisji Europejskiej
5.3. Konsultacje publiczne w procesie stanowienia prawa
5.4. Konsultacje publiczne w praktyce
5.5. Wnioski
PODSUMOWANIE
