Ulubione
  1. Strona główna
  2. ESEJE O JAPONII I METODOLOGII DESKRYPTYWNEJ

ESEJE O JAPONII I METODOLOGII DESKRYPTYWNEJ

autor : Jan Kaja
36,00 zł
32,40 zł
/ szt.
Oszczędzasz 10 % ( 3,60 zł).
Autor: Jan Kaja
Kod produktu: 978-83-7378-955-5
36,00 zł
32,40 zł
/ szt.
Oszczędzasz 10 % ( 3,60 zł).
Dodaj do ulubionych
Łatwy zwrot towaru w ciągu 14 dni od zakupu bez podania przyczyny
ESEJE O JAPONII I METODOLOGII DESKRYPTYWNEJ
ESEJE O JAPONII I METODOLOGII DESKRYPTYWNEJ
[[[separator]]]

Żadna nauka nie może powstać, a tym bardziej rozwijać się bez metod badania jej przedmiotu. Istotą każdej nauki jest bowiem poszukiwanie prawdy na temat obiektywnych zjawisk składających się na przedmiot zainteresowania danej nauki, co w oczywisty sposób jest związane z koniecznością stosowania określonych metod odkrywania owej prawdy. Lapidarnie ujmując: istotą fizyki jest zatem poszukiwanie prawdy o funkcjonowaniu świata zjawisk fizycznych, chemii - chemicznych, astronomii - astronomicznych itd. Warunkiem egzystencji każdej z tych nauk są więc metody adekwatne do ich przedmiotu badań. Rozwój danej nauki jest też z reguły zdeterminowany postępami w sferze jej metodyki badawczej, co określa metodologię jako ważny integralny element każdej dyscypliny naukowej.

Analogiczna sytuacja występuje w przypadku nauk ekonomicznych. Ekonomia, zajmująca się poszukiwaniem prawdy o zjawiskach składających się na obiektywny świat rzeczywistości społeczno-gospodarczej, musi opierać się na określonych metodach badawczych. Dlatego równolegle z rozwojem ekonomii następują również pewne zmiany w sferze metod badawczych, a więc mamy do czynienia z określoną ewolucją metodologii nauk ekonomicznych. Na przestrzeni dziejów historii myśli ekonomicznej można wyróżnić takie rodzaje metodologii, jak np. normatywna i pozytywna, matematyczna i niezmatematyzowana, ilościowa i jakościowa, dedukcyjna i indukcyjna, deterministyczna i stochastyczna, modelowa i faktograficzna, cybernetyczno-systemowa, sytuacyjna itd.

W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, w wyniku splotu określonych okoliczności skrystalizowało się w ekonomii deskryptywne podejście metodologiczne, w którego tworzeniu miałem okazję uczestniczyć. Podejście to w Japonii lansuje prof. dr Yoshino Etsuo, a autor niniejszej książki próbuje to robić od minionego stulecia w Polsce. Od grudnia 1991 r., kiedy ukazał się w druku mój pierwszy artykuł o ekonomii deskryptywnej, popularyzuję metodologię deskryptywną w kolejnych pu­blikacjach, w czym wsparł mnie również w swojej książce wydanej w Polsce w 1997 r. mój serdeczny przyjaciel, czyli wspomniany profesor. Upowszechniam ją również na wykładach prowadzonych w Szkole Głównej Handlowej, na które w miarę możliwości zapraszałem japońskiego profesora, a on w krótkich, ale niezwykle błyskotliwych wystąpieniach spektakularnie ilustrował sedno wybranych aspektów naszej metodologii.

W moim przekonaniu zasady metodologii deskryptywnej wydają się jasne, przejrzyste, logiczne, a zatem łatwo zrozumiałe. Przekonałem się jednak niejednokrotnie, że moje wywody na temat istoty tej metodologii, mimo moich wysiłków zmierzających do tego, aby spełniały wspomniane kryteria prostoty, tylko z pozoru są tak oczywiste, jak mi się to wydaje. Dlatego w kolejnych prezentacjach istoty metodologii deskryptywnej staram się zawsze szukać sposobu najbardziej sugestywnego przekonania Czytelników i Słuchaczy do olbrzymich możliwości nauk ekonomicznych w odkrywaniu słabo znanej lub nieznanej rzeczywistości. Niniejsza książka stanowi właśnie taką kolejną próbę. Mam też nadzieję, że jej powodzeniu będzie sprzyjał dystans autora w stosunku do fascynującej go metodologii wynikający z upływu czasu od jej narodzin, pozwalający również wzbogacić wyjaśniane tej metodologii o nowe, nieprezentowane wcześniej treści.

Wyjaśnieniu istoty metodologii deskryptywnej sprzyja nie tylko przejrzyste przedstawienie najważniejszych cech, zasad i elementów badania opartego na tej metodologii, lecz także ujawnienie genezy jej narodzin. Znajomość kulis powstawania metodologii pozwala bowiem na lepsze zrozumienie zarówno mechanicznych aspektów badania deskryptywnego, jak i jego przesłania wynikającego ze swego rodzaju idei czy też filozoficznej głębi. Metodologia deskryptywna nie sprowadza się bowiem do rygorystycznego przestrzegania sztywno założonych reguł, ale polega na ciągłym poszukiwaniu sposobu adaptacji określonych rozwiązań do specyfiki badanej rzeczywistości społeczno-gospodarczej Wszechstronność prezentacji wszelkich niuansów rozpatrywanej metodologii sprzyja zatem głębokiemu rozumieniu jej użyteczności w badaniach ekonomicznych, do czego w niebagatelny sposób przyczynia się pokazanie źródeł tej metodologii.

Można wyodrębnić trzy podstawowe czynniki, które istotnie przyczyniły się do powstania metodologii deskryptywnej. Po pierwsze, za taki czynnik trzeba niewątpliwie uznać historię japońskiej gospodarki. Unikalne cechy rozwoju gospodarki tamtego kraju sprawiają mianowicie, że tradycyjna ekonomia, która kształtowała się w Europie i USA, okazuje się bezradna jako narzędzie tłumaczenia tamtej specyficznej w stosunku do rzeczywistości państw zachodnich. Ekonomia tworzona w tych państwach pozwalała w określony sposób tłumaczyć funkcjonowanie gospodarki rynkowej, ale kompletnie nie nadawała się do objaśniania rzeczywistości społeczno-gospodarczej, która z gospodarką rynkową nie miała nic wspólnego. Z tego powodu gospodarka japońska mogła stanowić inspirację do poszukiwania ekonomii opartej na metodologii badawczej pozwalającej na tłumaczenie dowolnej gospodarki, a nie tylko rynkowej.

Japonia nie jest oczywiście jedynym państwem, które nie spełniało założeń gospodarki rynkowej. Można dowodzić, że takich rygorystycznych założeń nie spełniała żadna gospodarka, nie wyłączając USA czy Wielkiej Brytanii. Jednakże gospodarka japońska, drastycznie odbiegająca od gospodarki rynkowej, nie należy do jednego z przeciętnych rozwiniętych państw. Od lat sześćdziesiątych XX wieku stanowi ona drugą potęgę gospodarczą świata. Jednocześnie, tak się złożyło, że mój przyjaciel, bez którego nie miałbym szans współuczestniczyć w tworzeniu deskryptywnej metodologii, jest obywatelem Japonii. Dlatego rzeczywistość tamtej właśnie gospodarki stanowiła tak silną inspirację narodzin naszej metodologii.

Po drugie, do ważnych czynników, bez których trudno byłoby w pełni wyjaśnić powstanie metodologii deskryptywnej, trzeba niewątpliwie zaliczyć niekonwencjonalną historię japońskiej myśli ekonomicznej, bo wynikającą ze specyfiki warunków społeczno-gospodarczych, w których była tworzona. Wśród ekonomistów od dawna panuje zgoda co do tego, że istnieje ścisła zależność pomiędzy teoriami ekonomicznymi a rzeczywistością w czasach ich popularności. Do dziś nie zostały jednak rozwiązane sporne kwestie wokół tego, czy to ekonomia wywiera wpływ na kształtowanie się tej rzeczywistości czy odwrotnie - to rzeczywistość determinuje powstawanie określonych teorii. Rozwój japońskiej ekonomii w minionym okresie stanowi ewidentny przykład potwierdzający drugi z tych wariantów. Myśl ekonomiczna kształtująca się w czasach feudalnych była inspirowana dominacją rolnictwa przesądzającego o funkcjonowaniu państwa. Po upadku feudalizmu gospodarka japońska nie została jednak przestawiona na tory rynkowe, jak to miało miejsce w państwach zachodnich, ale rozwijała się według zupełnie innych reguł. Ekonomia zachodnia nie napotkała zatem w Japonii na podatny grunt, gdyż nie pasowała do tamtej gospodarki. Dlatego rzeczywistość inspirowała poszukiwania takiej ekonomii, która byłaby adekwatna do warunków zasadniczo różniących się od gospodarki rynkowej. Specyfika rozwoju japońskiej myśli ekonomicznej stanowiła więc inspirację do poszukiwania ekonomii opartej na metodologii pozwalającej na objaśnianie dowolnych fenomenów gospodarczych, a nie tylko funkcjonujących na zasadach rynkowych Stąd już prosta droga do ekonomii opartej na metodologii deskryptywnej Dlatego właśnie uznałem historię japońskiej myśli ekonomicznej za ważny czynnik inspiracji narodzin tej metodologii.

Po trzecie, czynnikiem, bez którego nie dałoby się wyjaśnić genezy metodologii deskryptywnej, była unikalna przyjaźń, która zawiązała się niegdyś między dwoma adeptami nauki, a która przełożyła się stopniowo na ścisłą współpracę na niwie nauki. Ci dwaj to Yoshino Etsuo i moja osoba. Imię tego pierwszego to Etsuo i tak się też do niego zwracam w kontaktach prywatnych. Jednakże zgodnie z tradycją japońską zawsze nazwisko wymienia się przed imieniem albo używa się samego nazwiska zazwyczaj z dodatkiem formalnego (profesor, doktor) lub grzecznościowego tytułu (Sensey, San). Yoshino Etsuo jest obecnie wybitnym japońskim profesorem, więc nikt w Japonii nie zwraca się do niego z pominięciem najwyższego tytułu. Profesor jest jednocześnie moim niezwykle serdecznym Przyjacielem. Z uwagi na częste nawiązania w książce do jego Osoby nie zawsze przestrzegam zatem konwenansów, co mam nadzieję Profesor Yoshino mi wybaczy Częste powoływanie się na niego jest jednak nieuniknione, gdyż bez niego nigdy nie powstałaby metodologia deskryptywna, a więc również niniejsza książka.

[[[separator]]]

Wstęp

 

I. Historia japońskiej gospodarki

1. Era Tokugawa

2. Era Meiji

3. Era Taisho

4. Era Showa

4.1. Lata 1926-1945

4.2. Lata 1945-1952

4.3.1. Lata 1952-1973

4.3.2. Lata 1973-1989

5. Era Heisei

 

II. Zarys historii japońskiej ekonomii

1. Przesłania fundamentalistow agrarnych

1.1. Czasy Tokugawa

1.2. Agraryści w czasach Meiji

2. Fundamentalizm industrialny

3. Importowana ekonomia klasyczna

4. Niemiecka szkoła historyczna

5. Ekspansja marksizmu

5.1. Okres Meiji

5.2. Czasy międzywojenne

5.2.1. Translacyjna aktywność marksistów

5.2.2. Marksiści a klasycy

5.2.3. Koza-Ha i Rono-Ha

6. Ekonomia powojenna

7. Szkoła Profesora Uno

 

III. Kilka uwag o niezwykłej przyjaźni

1. Geneza przyjaźni i współpracy

2. Spor o reformę i metodę

3. Badania od 1989 r.

3.1. Badania agrarne w Polsce

3.1.1. Badania w 1990 r.

3.1.2. Badania w 1991 r.

3.1.3. Sentymentalne powroty

3.2. Japońskie fenomeny agrarne

3.3. Badania na Litwie

3.4. Inne badania

 

IV. Szkice o metodologii deskryptywnej

1. Transparentność i semantyka metodologiczna

2. Cechy badania deskryptywnego

2.1. Obiektywizm

2.2. Wszechstronność

2.3. Głębokość deskrypcji

2.4. Głębokość retrospekcji

2.5. Oznaczoność

2.6. Profesjonalizm

3. Problem reprezentatywności

4. Wywiad deskryptywny

5. Teoria

 

Zakończenie

 

Bibliografia

Opis

Wydanie: 1
Rok wydania: 2015
Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza
Oprawa: miękka
Format: B5
Liczba stron: 164

Wstęp

Żadna nauka nie może powstać, a tym bardziej rozwijać się bez metod badania jej przedmiotu. Istotą każdej nauki jest bowiem poszukiwanie prawdy na temat obiektywnych zjawisk składających się na przedmiot zainteresowania danej nauki, co w oczywisty sposób jest związane z koniecznością stosowania określonych metod odkrywania owej prawdy. Lapidarnie ujmując: istotą fizyki jest zatem poszukiwanie prawdy o funkcjonowaniu świata zjawisk fizycznych, chemii - chemicznych, astronomii - astronomicznych itd. Warunkiem egzystencji każdej z tych nauk są więc metody adekwatne do ich przedmiotu badań. Rozwój danej nauki jest też z reguły zdeterminowany postępami w sferze jej metodyki badawczej, co określa metodologię jako ważny integralny element każdej dyscypliny naukowej.

Analogiczna sytuacja występuje w przypadku nauk ekonomicznych. Ekonomia, zajmująca się poszukiwaniem prawdy o zjawiskach składających się na obiektywny świat rzeczywistości społeczno-gospodarczej, musi opierać się na określonych metodach badawczych. Dlatego równolegle z rozwojem ekonomii następują również pewne zmiany w sferze metod badawczych, a więc mamy do czynienia z określoną ewolucją metodologii nauk ekonomicznych. Na przestrzeni dziejów historii myśli ekonomicznej można wyróżnić takie rodzaje metodologii, jak np. normatywna i pozytywna, matematyczna i niezmatematyzowana, ilościowa i jakościowa, dedukcyjna i indukcyjna, deterministyczna i stochastyczna, modelowa i faktograficzna, cybernetyczno-systemowa, sytuacyjna itd.

W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, w wyniku splotu określonych okoliczności skrystalizowało się w ekonomii deskryptywne podejście metodologiczne, w którego tworzeniu miałem okazję uczestniczyć. Podejście to w Japonii lansuje prof. dr Yoshino Etsuo, a autor niniejszej książki próbuje to robić od minionego stulecia w Polsce. Od grudnia 1991 r., kiedy ukazał się w druku mój pierwszy artykuł o ekonomii deskryptywnej, popularyzuję metodologię deskryptywną w kolejnych pu­blikacjach, w czym wsparł mnie również w swojej książce wydanej w Polsce w 1997 r. mój serdeczny przyjaciel, czyli wspomniany profesor. Upowszechniam ją również na wykładach prowadzonych w Szkole Głównej Handlowej, na które w miarę możliwości zapraszałem japońskiego profesora, a on w krótkich, ale niezwykle błyskotliwych wystąpieniach spektakularnie ilustrował sedno wybranych aspektów naszej metodologii.

W moim przekonaniu zasady metodologii deskryptywnej wydają się jasne, przejrzyste, logiczne, a zatem łatwo zrozumiałe. Przekonałem się jednak niejednokrotnie, że moje wywody na temat istoty tej metodologii, mimo moich wysiłków zmierzających do tego, aby spełniały wspomniane kryteria prostoty, tylko z pozoru są tak oczywiste, jak mi się to wydaje. Dlatego w kolejnych prezentacjach istoty metodologii deskryptywnej staram się zawsze szukać sposobu najbardziej sugestywnego przekonania Czytelników i Słuchaczy do olbrzymich możliwości nauk ekonomicznych w odkrywaniu słabo znanej lub nieznanej rzeczywistości. Niniejsza książka stanowi właśnie taką kolejną próbę. Mam też nadzieję, że jej powodzeniu będzie sprzyjał dystans autora w stosunku do fascynującej go metodologii wynikający z upływu czasu od jej narodzin, pozwalający również wzbogacić wyjaśniane tej metodologii o nowe, nieprezentowane wcześniej treści.

Wyjaśnieniu istoty metodologii deskryptywnej sprzyja nie tylko przejrzyste przedstawienie najważniejszych cech, zasad i elementów badania opartego na tej metodologii, lecz także ujawnienie genezy jej narodzin. Znajomość kulis powstawania metodologii pozwala bowiem na lepsze zrozumienie zarówno mechanicznych aspektów badania deskryptywnego, jak i jego przesłania wynikającego ze swego rodzaju idei czy też filozoficznej głębi. Metodologia deskryptywna nie sprowadza się bowiem do rygorystycznego przestrzegania sztywno założonych reguł, ale polega na ciągłym poszukiwaniu sposobu adaptacji określonych rozwiązań do specyfiki badanej rzeczywistości społeczno-gospodarczej Wszechstronność prezentacji wszelkich niuansów rozpatrywanej metodologii sprzyja zatem głębokiemu rozumieniu jej użyteczności w badaniach ekonomicznych, do czego w niebagatelny sposób przyczynia się pokazanie źródeł tej metodologii.

Można wyodrębnić trzy podstawowe czynniki, które istotnie przyczyniły się do powstania metodologii deskryptywnej. Po pierwsze, za taki czynnik trzeba niewątpliwie uznać historię japońskiej gospodarki. Unikalne cechy rozwoju gospodarki tamtego kraju sprawiają mianowicie, że tradycyjna ekonomia, która kształtowała się w Europie i USA, okazuje się bezradna jako narzędzie tłumaczenia tamtej specyficznej w stosunku do rzeczywistości państw zachodnich. Ekonomia tworzona w tych państwach pozwalała w określony sposób tłumaczyć funkcjonowanie gospodarki rynkowej, ale kompletnie nie nadawała się do objaśniania rzeczywistości społeczno-gospodarczej, która z gospodarką rynkową nie miała nic wspólnego. Z tego powodu gospodarka japońska mogła stanowić inspirację do poszukiwania ekonomii opartej na metodologii badawczej pozwalającej na tłumaczenie dowolnej gospodarki, a nie tylko rynkowej.

Japonia nie jest oczywiście jedynym państwem, które nie spełniało założeń gospodarki rynkowej. Można dowodzić, że takich rygorystycznych założeń nie spełniała żadna gospodarka, nie wyłączając USA czy Wielkiej Brytanii. Jednakże gospodarka japońska, drastycznie odbiegająca od gospodarki rynkowej, nie należy do jednego z przeciętnych rozwiniętych państw. Od lat sześćdziesiątych XX wieku stanowi ona drugą potęgę gospodarczą świata. Jednocześnie, tak się złożyło, że mój przyjaciel, bez którego nie miałbym szans współuczestniczyć w tworzeniu deskryptywnej metodologii, jest obywatelem Japonii. Dlatego rzeczywistość tamtej właśnie gospodarki stanowiła tak silną inspirację narodzin naszej metodologii.

Po drugie, do ważnych czynników, bez których trudno byłoby w pełni wyjaśnić powstanie metodologii deskryptywnej, trzeba niewątpliwie zaliczyć niekonwencjonalną historię japońskiej myśli ekonomicznej, bo wynikającą ze specyfiki warunków społeczno-gospodarczych, w których była tworzona. Wśród ekonomistów od dawna panuje zgoda co do tego, że istnieje ścisła zależność pomiędzy teoriami ekonomicznymi a rzeczywistością w czasach ich popularności. Do dziś nie zostały jednak rozwiązane sporne kwestie wokół tego, czy to ekonomia wywiera wpływ na kształtowanie się tej rzeczywistości czy odwrotnie - to rzeczywistość determinuje powstawanie określonych teorii. Rozwój japońskiej ekonomii w minionym okresie stanowi ewidentny przykład potwierdzający drugi z tych wariantów. Myśl ekonomiczna kształtująca się w czasach feudalnych była inspirowana dominacją rolnictwa przesądzającego o funkcjonowaniu państwa. Po upadku feudalizmu gospodarka japońska nie została jednak przestawiona na tory rynkowe, jak to miało miejsce w państwach zachodnich, ale rozwijała się według zupełnie innych reguł. Ekonomia zachodnia nie napotkała zatem w Japonii na podatny grunt, gdyż nie pasowała do tamtej gospodarki. Dlatego rzeczywistość inspirowała poszukiwania takiej ekonomii, która byłaby adekwatna do warunków zasadniczo różniących się od gospodarki rynkowej. Specyfika rozwoju japońskiej myśli ekonomicznej stanowiła więc inspirację do poszukiwania ekonomii opartej na metodologii pozwalającej na objaśnianie dowolnych fenomenów gospodarczych, a nie tylko funkcjonujących na zasadach rynkowych Stąd już prosta droga do ekonomii opartej na metodologii deskryptywnej Dlatego właśnie uznałem historię japońskiej myśli ekonomicznej za ważny czynnik inspiracji narodzin tej metodologii.

Po trzecie, czynnikiem, bez którego nie dałoby się wyjaśnić genezy metodologii deskryptywnej, była unikalna przyjaźń, która zawiązała się niegdyś między dwoma adeptami nauki, a która przełożyła się stopniowo na ścisłą współpracę na niwie nauki. Ci dwaj to Yoshino Etsuo i moja osoba. Imię tego pierwszego to Etsuo i tak się też do niego zwracam w kontaktach prywatnych. Jednakże zgodnie z tradycją japońską zawsze nazwisko wymienia się przed imieniem albo używa się samego nazwiska zazwyczaj z dodatkiem formalnego (profesor, doktor) lub grzecznościowego tytułu (Sensey, San). Yoshino Etsuo jest obecnie wybitnym japońskim profesorem, więc nikt w Japonii nie zwraca się do niego z pominięciem najwyższego tytułu. Profesor jest jednocześnie moim niezwykle serdecznym Przyjacielem. Z uwagi na częste nawiązania w książce do jego Osoby nie zawsze przestrzegam zatem konwenansów, co mam nadzieję Profesor Yoshino mi wybaczy Częste powoływanie się na niego jest jednak nieuniknione, gdyż bez niego nigdy nie powstałaby metodologia deskryptywna, a więc również niniejsza książka.

Spis treści

Wstęp

 

I. Historia japońskiej gospodarki

1. Era Tokugawa

2. Era Meiji

3. Era Taisho

4. Era Showa

4.1. Lata 1926-1945

4.2. Lata 1945-1952

4.3.1. Lata 1952-1973

4.3.2. Lata 1973-1989

5. Era Heisei

 

II. Zarys historii japońskiej ekonomii

1. Przesłania fundamentalistow agrarnych

1.1. Czasy Tokugawa

1.2. Agraryści w czasach Meiji

2. Fundamentalizm industrialny

3. Importowana ekonomia klasyczna

4. Niemiecka szkoła historyczna

5. Ekspansja marksizmu

5.1. Okres Meiji

5.2. Czasy międzywojenne

5.2.1. Translacyjna aktywność marksistów

5.2.2. Marksiści a klasycy

5.2.3. Koza-Ha i Rono-Ha

6. Ekonomia powojenna

7. Szkoła Profesora Uno

 

III. Kilka uwag o niezwykłej przyjaźni

1. Geneza przyjaźni i współpracy

2. Spor o reformę i metodę

3. Badania od 1989 r.

3.1. Badania agrarne w Polsce

3.1.1. Badania w 1990 r.

3.1.2. Badania w 1991 r.

3.1.3. Sentymentalne powroty

3.2. Japońskie fenomeny agrarne

3.3. Badania na Litwie

3.4. Inne badania

 

IV. Szkice o metodologii deskryptywnej

1. Transparentność i semantyka metodologiczna

2. Cechy badania deskryptywnego

2.1. Obiektywizm

2.2. Wszechstronność

2.3. Głębokość deskrypcji

2.4. Głębokość retrospekcji

2.5. Oznaczoność

2.6. Profesjonalizm

3. Problem reprezentatywności

4. Wywiad deskryptywny

5. Teoria

 

Zakończenie

 

Bibliografia

Opinie

Twoja ocena:
Wydanie: 1
Rok wydania: 2015
Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza
Oprawa: miękka
Format: B5
Liczba stron: 164

Żadna nauka nie może powstać, a tym bardziej rozwijać się bez metod badania jej przedmiotu. Istotą każdej nauki jest bowiem poszukiwanie prawdy na temat obiektywnych zjawisk składających się na przedmiot zainteresowania danej nauki, co w oczywisty sposób jest związane z koniecznością stosowania określonych metod odkrywania owej prawdy. Lapidarnie ujmując: istotą fizyki jest zatem poszukiwanie prawdy o funkcjonowaniu świata zjawisk fizycznych, chemii - chemicznych, astronomii - astronomicznych itd. Warunkiem egzystencji każdej z tych nauk są więc metody adekwatne do ich przedmiotu badań. Rozwój danej nauki jest też z reguły zdeterminowany postępami w sferze jej metodyki badawczej, co określa metodologię jako ważny integralny element każdej dyscypliny naukowej.

Analogiczna sytuacja występuje w przypadku nauk ekonomicznych. Ekonomia, zajmująca się poszukiwaniem prawdy o zjawiskach składających się na obiektywny świat rzeczywistości społeczno-gospodarczej, musi opierać się na określonych metodach badawczych. Dlatego równolegle z rozwojem ekonomii następują również pewne zmiany w sferze metod badawczych, a więc mamy do czynienia z określoną ewolucją metodologii nauk ekonomicznych. Na przestrzeni dziejów historii myśli ekonomicznej można wyróżnić takie rodzaje metodologii, jak np. normatywna i pozytywna, matematyczna i niezmatematyzowana, ilościowa i jakościowa, dedukcyjna i indukcyjna, deterministyczna i stochastyczna, modelowa i faktograficzna, cybernetyczno-systemowa, sytuacyjna itd.

W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, w wyniku splotu określonych okoliczności skrystalizowało się w ekonomii deskryptywne podejście metodologiczne, w którego tworzeniu miałem okazję uczestniczyć. Podejście to w Japonii lansuje prof. dr Yoshino Etsuo, a autor niniejszej książki próbuje to robić od minionego stulecia w Polsce. Od grudnia 1991 r., kiedy ukazał się w druku mój pierwszy artykuł o ekonomii deskryptywnej, popularyzuję metodologię deskryptywną w kolejnych pu­blikacjach, w czym wsparł mnie również w swojej książce wydanej w Polsce w 1997 r. mój serdeczny przyjaciel, czyli wspomniany profesor. Upowszechniam ją również na wykładach prowadzonych w Szkole Głównej Handlowej, na które w miarę możliwości zapraszałem japońskiego profesora, a on w krótkich, ale niezwykle błyskotliwych wystąpieniach spektakularnie ilustrował sedno wybranych aspektów naszej metodologii.

W moim przekonaniu zasady metodologii deskryptywnej wydają się jasne, przejrzyste, logiczne, a zatem łatwo zrozumiałe. Przekonałem się jednak niejednokrotnie, że moje wywody na temat istoty tej metodologii, mimo moich wysiłków zmierzających do tego, aby spełniały wspomniane kryteria prostoty, tylko z pozoru są tak oczywiste, jak mi się to wydaje. Dlatego w kolejnych prezentacjach istoty metodologii deskryptywnej staram się zawsze szukać sposobu najbardziej sugestywnego przekonania Czytelników i Słuchaczy do olbrzymich możliwości nauk ekonomicznych w odkrywaniu słabo znanej lub nieznanej rzeczywistości. Niniejsza książka stanowi właśnie taką kolejną próbę. Mam też nadzieję, że jej powodzeniu będzie sprzyjał dystans autora w stosunku do fascynującej go metodologii wynikający z upływu czasu od jej narodzin, pozwalający również wzbogacić wyjaśniane tej metodologii o nowe, nieprezentowane wcześniej treści.

Wyjaśnieniu istoty metodologii deskryptywnej sprzyja nie tylko przejrzyste przedstawienie najważniejszych cech, zasad i elementów badania opartego na tej metodologii, lecz także ujawnienie genezy jej narodzin. Znajomość kulis powstawania metodologii pozwala bowiem na lepsze zrozumienie zarówno mechanicznych aspektów badania deskryptywnego, jak i jego przesłania wynikającego ze swego rodzaju idei czy też filozoficznej głębi. Metodologia deskryptywna nie sprowadza się bowiem do rygorystycznego przestrzegania sztywno założonych reguł, ale polega na ciągłym poszukiwaniu sposobu adaptacji określonych rozwiązań do specyfiki badanej rzeczywistości społeczno-gospodarczej Wszechstronność prezentacji wszelkich niuansów rozpatrywanej metodologii sprzyja zatem głębokiemu rozumieniu jej użyteczności w badaniach ekonomicznych, do czego w niebagatelny sposób przyczynia się pokazanie źródeł tej metodologii.

Można wyodrębnić trzy podstawowe czynniki, które istotnie przyczyniły się do powstania metodologii deskryptywnej. Po pierwsze, za taki czynnik trzeba niewątpliwie uznać historię japońskiej gospodarki. Unikalne cechy rozwoju gospodarki tamtego kraju sprawiają mianowicie, że tradycyjna ekonomia, która kształtowała się w Europie i USA, okazuje się bezradna jako narzędzie tłumaczenia tamtej specyficznej w stosunku do rzeczywistości państw zachodnich. Ekonomia tworzona w tych państwach pozwalała w określony sposób tłumaczyć funkcjonowanie gospodarki rynkowej, ale kompletnie nie nadawała się do objaśniania rzeczywistości społeczno-gospodarczej, która z gospodarką rynkową nie miała nic wspólnego. Z tego powodu gospodarka japońska mogła stanowić inspirację do poszukiwania ekonomii opartej na metodologii badawczej pozwalającej na tłumaczenie dowolnej gospodarki, a nie tylko rynkowej.

Japonia nie jest oczywiście jedynym państwem, które nie spełniało założeń gospodarki rynkowej. Można dowodzić, że takich rygorystycznych założeń nie spełniała żadna gospodarka, nie wyłączając USA czy Wielkiej Brytanii. Jednakże gospodarka japońska, drastycznie odbiegająca od gospodarki rynkowej, nie należy do jednego z przeciętnych rozwiniętych państw. Od lat sześćdziesiątych XX wieku stanowi ona drugą potęgę gospodarczą świata. Jednocześnie, tak się złożyło, że mój przyjaciel, bez którego nie miałbym szans współuczestniczyć w tworzeniu deskryptywnej metodologii, jest obywatelem Japonii. Dlatego rzeczywistość tamtej właśnie gospodarki stanowiła tak silną inspirację narodzin naszej metodologii.

Po drugie, do ważnych czynników, bez których trudno byłoby w pełni wyjaśnić powstanie metodologii deskryptywnej, trzeba niewątpliwie zaliczyć niekonwencjonalną historię japońskiej myśli ekonomicznej, bo wynikającą ze specyfiki warunków społeczno-gospodarczych, w których była tworzona. Wśród ekonomistów od dawna panuje zgoda co do tego, że istnieje ścisła zależność pomiędzy teoriami ekonomicznymi a rzeczywistością w czasach ich popularności. Do dziś nie zostały jednak rozwiązane sporne kwestie wokół tego, czy to ekonomia wywiera wpływ na kształtowanie się tej rzeczywistości czy odwrotnie - to rzeczywistość determinuje powstawanie określonych teorii. Rozwój japońskiej ekonomii w minionym okresie stanowi ewidentny przykład potwierdzający drugi z tych wariantów. Myśl ekonomiczna kształtująca się w czasach feudalnych była inspirowana dominacją rolnictwa przesądzającego o funkcjonowaniu państwa. Po upadku feudalizmu gospodarka japońska nie została jednak przestawiona na tory rynkowe, jak to miało miejsce w państwach zachodnich, ale rozwijała się według zupełnie innych reguł. Ekonomia zachodnia nie napotkała zatem w Japonii na podatny grunt, gdyż nie pasowała do tamtej gospodarki. Dlatego rzeczywistość inspirowała poszukiwania takiej ekonomii, która byłaby adekwatna do warunków zasadniczo różniących się od gospodarki rynkowej. Specyfika rozwoju japońskiej myśli ekonomicznej stanowiła więc inspirację do poszukiwania ekonomii opartej na metodologii pozwalającej na objaśnianie dowolnych fenomenów gospodarczych, a nie tylko funkcjonujących na zasadach rynkowych Stąd już prosta droga do ekonomii opartej na metodologii deskryptywnej Dlatego właśnie uznałem historię japońskiej myśli ekonomicznej za ważny czynnik inspiracji narodzin tej metodologii.

Po trzecie, czynnikiem, bez którego nie dałoby się wyjaśnić genezy metodologii deskryptywnej, była unikalna przyjaźń, która zawiązała się niegdyś między dwoma adeptami nauki, a która przełożyła się stopniowo na ścisłą współpracę na niwie nauki. Ci dwaj to Yoshino Etsuo i moja osoba. Imię tego pierwszego to Etsuo i tak się też do niego zwracam w kontaktach prywatnych. Jednakże zgodnie z tradycją japońską zawsze nazwisko wymienia się przed imieniem albo używa się samego nazwiska zazwyczaj z dodatkiem formalnego (profesor, doktor) lub grzecznościowego tytułu (Sensey, San). Yoshino Etsuo jest obecnie wybitnym japońskim profesorem, więc nikt w Japonii nie zwraca się do niego z pominięciem najwyższego tytułu. Profesor jest jednocześnie moim niezwykle serdecznym Przyjacielem. Z uwagi na częste nawiązania w książce do jego Osoby nie zawsze przestrzegam zatem konwenansów, co mam nadzieję Profesor Yoshino mi wybaczy Częste powoływanie się na niego jest jednak nieuniknione, gdyż bez niego nigdy nie powstałaby metodologia deskryptywna, a więc również niniejsza książka.

Wstęp

 

I. Historia japońskiej gospodarki

1. Era Tokugawa

2. Era Meiji

3. Era Taisho

4. Era Showa

4.1. Lata 1926-1945

4.2. Lata 1945-1952

4.3.1. Lata 1952-1973

4.3.2. Lata 1973-1989

5. Era Heisei

 

II. Zarys historii japońskiej ekonomii

1. Przesłania fundamentalistow agrarnych

1.1. Czasy Tokugawa

1.2. Agraryści w czasach Meiji

2. Fundamentalizm industrialny

3. Importowana ekonomia klasyczna

4. Niemiecka szkoła historyczna

5. Ekspansja marksizmu

5.1. Okres Meiji

5.2. Czasy międzywojenne

5.2.1. Translacyjna aktywność marksistów

5.2.2. Marksiści a klasycy

5.2.3. Koza-Ha i Rono-Ha

6. Ekonomia powojenna

7. Szkoła Profesora Uno

 

III. Kilka uwag o niezwykłej przyjaźni

1. Geneza przyjaźni i współpracy

2. Spor o reformę i metodę

3. Badania od 1989 r.

3.1. Badania agrarne w Polsce

3.1.1. Badania w 1990 r.

3.1.2. Badania w 1991 r.

3.1.3. Sentymentalne powroty

3.2. Japońskie fenomeny agrarne

3.3. Badania na Litwie

3.4. Inne badania

 

IV. Szkice o metodologii deskryptywnej

1. Transparentność i semantyka metodologiczna

2. Cechy badania deskryptywnego

2.1. Obiektywizm

2.2. Wszechstronność

2.3. Głębokość deskrypcji

2.4. Głębokość retrospekcji

2.5. Oznaczoność

2.6. Profesjonalizm

3. Problem reprezentatywności

4. Wywiad deskryptywny

5. Teoria

 

Zakończenie

 

Bibliografia

Napisz swoją opinię
Twoja ocena:
Szybka wysyłka zamówień
Kup online i odbierz na uczelni
Bezpieczne płatności
pixel